Những danh tướng nổi bật của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn

[Ngô Minh Thành]

3. Nguyễn Địa Lô: Nổi tiếng với tài bắn cung bách phát bách trúng, được tôn vinh là "thần tiễn" đương thời.

Nguyễn Địa Lô (không rõ quê quán, năm sinh, năm mất) là một trong những thuộc hạ và cận vệ thân tín nhất của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, nổi danh với tài bắn cung vô địch và lòng trung thành tuyệt đối. Câu chuyện về ông gắn liền với những thời khắc cam go nhất của cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ hai (năm 1285), đặc biệt là sự kiện tiêu diệt tên phản thần Trần Kiện.

Nguyễn Địa Lô không phải là nhân vật được sử sách ghi chép chi tiết về xuất thân như các danh tướng khác, nhưng tên tuổi của ông được nhắc đến như một cung thủ thần tiễn (bắn tên như thần) luôn kề vai sát cánh bên Hưng Đạo Vương. Trong những năm tháng chuẩn bị cho cuộc chiến sinh tử với đế quốc Nguyên Mông, Địa Lô đã chứng minh được giá trị của mình không chỉ là một vệ sĩ mà còn là một chiến binh xuất sắc, tham gia nhiều trận đánh quan trọng.

Sự kiện làm nên tên tuổi của Nguyễn Địa Lô chính là việc truy kích và tiêu diệt kẻ phản bội Trần Kiện - một tông thất nhà Trần đã đầu hàng quân Nguyên Mông và dẫn đường cho chúng.
Sau khi quân Nguyên Mông chiếm được kinh thành Thăng Long, triều đình nhà Trần phải rút lui, tình thế vô cùng khó khăn. Trần Kiện, con trai của Tĩnh Quốc Đại Vương Trần Quốc Khang, đã phản bội và chạy sang hàng giặc. Điều này gây tổn hại lớn đến sĩ khí và tiềm lực của Đại Việt.
Khi quân Nguyên Mông dưới sự chỉ huy của Thoát Hoan bị quân nhà Trần phản công quyết liệt và buộc phải rút chạy, Trần Kiện cùng tàn quân giặc cũng tháo lui.
Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã phái Nguyễn Địa Lô cùng một toán quân tinh nhuệ đuổi theo đến ải Chi Lăng, Lạng Sơn. Nguyễn Địa Lô đã thể hiện tài nghệ của mình, giương cung bắn Trần Kiện gục chết tại chỗ. Liêu thuộc của Trần Kiện là Lê Tắc cướp được xác chủ, cột lên ngựa, nhân đêm tối lẻn chạy về Khâu Ôn và chôn Trần Kiện ở đấy.

Việc tiêu diệt Trần Kiện có ý nghĩa vô cùng lớn: Loại bỏ được một kẻ phản bội nguy hiểm, nắm rõ đường đi nước bước, tình hình nội bộ của Đại Việt, cũng như cũng cố lòng người, chứng tỏ uy quyền và sự trừng phạt thích đáng của triều đình đối với những kẻ làm tay sai cho giặc. Việc này đã góp phần nâng cao sĩ khí cho quân dân Đại Việt trong giai đoạn quyết định của cuộc chiến.

Sau Chiến Thắng, Nguyễn Địa Lô tiếp tục giữ vai trò quan trọng bên cạnh Hưng Đạo Vương, tham gia vào nhiều chiến công khác cho đến khi đất nước hoàn toàn đánh đuổi được giặc Nguyên (lần 3 năm 1288). Ông là tấm gương sáng về lòng trung thành và tài năng, góp phần tô điểm cho sự nghiệp vĩ đại của vị Quốc công Tiết chế.
Cùng với Yết Kiêu và Dã Tượng, Nguyễn Địa Lô được xem là một trong những cột trụ, tạo nên sự vững chắc cho bộ tham mưu của Hưng Đạo Vương, góp phần làm nên chiến thắng lẫy lừng của nhà Trần trước đội quân Nguyên Mông hùng mạnh.