Quan Hành Khiển Là Ai? Nguồn Gốc Và Ý Nghĩa Của 12 Vị Quan Hành Khiển Trong Tín Ngưỡng Dân Gian Việt Nam

Mỗi dịp Tết Nguyên đán, khi thời khắc giao thừa thiêng liêng sắp đến, người Việt thường chuẩn bị cũng lễ giao thừa để tiễn vị thần cai quản năm cũ và nghênh đón vị thần cai quản năm mới. Trong bài văn khấn giao thừa, chúng ta thường nghe đến cụm từ “Quan Hành Khiển Thái Tuế”. Vậy Quan Hành Khiển là ai? Vì sao mỗi năm lại có một vị Quan Hành Khiển khác nhau?
Quan Hành Khiển là ai?nhiệm vụ của các Quan Hành Khiển là gi?

Theo tín ngưỡng dân gian Á Đông, Ngọc Hoàng Thượng Đế cai quản thiên giới và hàng năm cử các vị đại thần xuống nhân gian để giám sát, ghi nhận công tội của muôn dân.
Các vị đại thần này được gọi là Quan Hành Khiển.
Chữ “Hành” có nghĩa là thi hành, thực hiện nhiệm vụ. Chữ “Khiển” có nghĩa là sai khiến, điều động. Quan Hành Khiển có thể hiểu là vị quan được Thiên đình cử xuống để thực thi mệnh lệnh của trời đất trong một năm.
Mỗi năm có một vị Quan Hành Khiển khác nhau cai quản. Hết năm, vị quan cũ trở về trời báo cáo công việc và vị quan mới tiếp nhận nhiệm vụ.
Chính vì vậy, trong lễ cúng giao thừa, người Việt có tục “tống cựu nghênh tân”, tức cung tiễn vị Quan Hành Khiển năm cũ và cung nghênh vị Quan Hành Khiển năm mới.
Hệ thống 12 Quan Hành Khiển

Theo các sách cổ và văn khấn truyền thống, có 12 vị Quan Hành Khiển tương ứng với 12 địa chi.

1. Chu Vương Hành Khiển
2. Triệu Vương Hành Khiển
3. Ngụy Vương Hành Khiển
4. Trịnh Vương Hành Khiển
5. Sở Vương Hành Khiển
6. Ngô Vương Hành Khiển
7. Tần Vương Hành Khiển
8. Tống Vương Hành Khiển
9. Tề Vương Hành Khiển
10. Lỗ Vương Hành Khiển
11. Việt Vương Hành Khiển
12. Lưu Vương Hành Khiển

Các vị này luân phiên cai quản theo chu kỳ 12 năm và lặp lại liên tục.
Vì sao giao thừa phải cúng Quan Hành Khiển?

Theo quan niệm dân gian, giao thừa là thời điểm chuyển giao quyền cai quản giữa hai vị thần đương niên.
Đây là khoảnh khắc vô cùng đặc biệt khi thần cũ bàn giao công việc cho thần mới. Vì thế người dân làm lễ ngoài trời để bày tỏ lòng thành kính, cầu mong vị Quan Hành Khiển mới phù hộ cho gia đình bình an, mạnh khỏe và gặp nhiều may mắn.
Lễ cúng giao thừa ngoài trời thường hướng đến các vị:

• Quan Hành Khiển đương niên
• Hành binh chi thần
• Tào phán quan
• Các vị Thần linh cai quản khu vực

Đây được xem là nghi lễ mở đầu cho một năm mới.
Hành binh chi thần và Tào phán quan là ai?

Bên cạnh Quan Hành Khiển, mỗi năm còn có:
Hành binh chi thần

Là vị thần phụ trách binh tướng thiên giới, hỗ trợ Quan Hành Khiển thực hiện nhiệm vụ.
Tào phán quan

Là vị thần ghi chép công tội, thiện ác của con người.
Trong văn khấn giao thừa, tên của ba vị thần luôn đi cùng nhau:

• Quan Hành Khiển
• Hành binh chi thần
• Tào phán quan

Điều này thể hiện sự đầy đủ của bộ máy cai quản một năm của Thiên Đình
Ngày nay, nhiều người xem bài khấn Quan Hành Khiển như một nét đẹp văn hóa. Tuy nhiên đối với những người theo học trò của môn KCTL thuộc thiền phái trúc Lâm Yên Tủ chúng tôi hiểu rằng sự vận hành của vũ trụ, của trời đất, sự tồn tại của các cụ Bề trên luôn song hành và chi phối sự tồn tại của con người theo những quy luật vận hành của vũ trụ. Cuối cùng con xin gửi lời cảm tạ đến Thầy và các cụ bề trên đã luôn độ trì, dạy bảo và dẫn dắt chúng con đi trên con đường chính đạo.